Platformy cyfrowe warunkują, jak uda się wdrożenie e-learningu oraz determinują jego rozwój. Wybór dobrego narzędzia jest ważny, ale do osiągnięcia sukcesu potrzeba o wiele więcej. E-learning jest bowiem integralną część dydaktyki, a nie oderwanym projektem IT. Na webinarze rozmawialiśmy o tworzeniu środowiska edukacyjnego, które będzie wspierało wdrożenie e-learningu tak, aby uczelnia osiągnęła korzyści dla wykładowców i dla studentów.

Webinar poprowadził Łukasz Fojutowski, Prezes Fundacji Rozwoju Edukacji i Technologii, a swoimi doświadczeniami podzielili się:

  • Małgorzata Żynel, Zastępca Dyrektora ds. organizacyjnych Centrum Doskonałości Dydaktycznej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku,
  • Jacek Karakula, Kierownik Centrum Egzaminacyjnego, Akademia Leona Koźmińskiego,
  • Anna Warda-Ritzen, Ekspert wdrożeniowy oprogramowania edukacyjnego, PCG Academia.

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku | e-learning w uczelni medycznej

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku od kilku lat korzysta z platformy Blackboard. Wdrożenie podyktowane koniecznością zabezpieczenia kształcenia studentów w pandemii. Z czasem przekonano się, że nowe rozwiązanie bardzo pomaga w nauczaniu na co dzień, a także przydaje się wobec ograniczonych możliwości lokalowych.

Narzędzie wybrali sami użytkownicy: studenci i dydaktycy. W czasie pandemii uczelnia testowała wiele różnych rozwiązań i ostatecznie właśnie Blackboard został na dłużej. Społeczność uznała platformę za najbezpieczniejszą, najbardziej intuicyjną, wszechstronną i bezawaryjną.

Platformę Blackboard wdrażano etapami, rozpoczynając od jednego wydziału, by w końcu objąć wszystkie wydziały i kierunki. Wdrażanie krok po kroku znacznie obniża ryzyko, zwłaszcza w dużych organizacjach. Dla UMB istotne jest, że platforma to usługa SaaS, ponieważ nie wymaga dużego zaangażowania własnego personelu IT. Dzięki SaaS system jest gotowy, stale rozwijany, elastyczny i skalowalny.

Na początku z powodu negatywnych skojarzeń z pandemią była spora grupa osób sceptycznych wobec platformy. Zadaniem Centrum Doskonałości Dydaktycznej było „oswajanie” pracowników z platformą poprzez ich wspieranie: szkolenia, konsultacje. Zazwyczaj wystarczało tylko pokazanie, jak coś działa, by przełamać niechęć, bardzo często w ramach indywidualnej pracy z daną osobą.

Szczególnie ważne jest permanentne wsparcie i zbudowanie całego pakietu szkoleniowego. Na UMB dobrze się sprawdziły tzw. mikropigułki, czyli krótkie filmiki instruktażowe pokazujące, jak krok po kroku zrobić konkretne rzeczy. Warto zaangażować pracowników do „przekonywania” kolegów i szerzenia pomocy w korzystaniu z platformy.

Gros problemów wynikało z profilu uczelni, gdzie jest wiele praktycznych zajęć prowadzonych przez lekarzy, którzy nie byli przygotowani od strony metodycznej do prowadzenia zajęć w środowisku cyfrowym, wymagającego odmiennego podejścia niż znany im tryb stacjonarny. Wiele osób miało problemy z przełożeniem swoich zajęć na formułę cyfrową, więc konieczne było wsparcie w zakresie metodyki e-learningu.

Wdrożenie przyniosło sporo zmian. Teraz wszystkie materiały dydaktyczne są dostępne na jednej platformie, znikły inne sposoby ich przekazywania. Dzięki możliwości asynchronicznego kształcenia udało się uelastycznić harmonogramy zajęć. Blackboard posłużył też do zautomatyzowania części procesów, np. weryfikacji frekwencji i monitorowania postępów, oraz do zapewniania większej standaryzacji i porównywalności osiąganych wyników. Często służy do współpracy grupowej oraz indywidualizacji kształcenia. Blackboard stosowany jest też do szkoleń i onboardingu pracowników, który odbywa się w ciekawej formie peer-to-peer. W planach są warsztaty na platformie, gdzie dydaktycy będą mogli wymieniać się dobrymi praktykami.

Jako główne korzyści z wdrożenia Małgorzata Żynel wymieniła: ułatwienie monitorowania na różnych poziomach, zwiększenie dostępności materiałów dydaktycznych dzięki Blackboard Ally, ułatwienie raportowania dzięki wbudowanym narzędziom analitycznym i gotowym raportom, monitorowanie jakości procesu zarówno nauczania, jak i uczenia się, rozszerzenie grupy odbiorców uczelni dzięki większej ofercie kształcenia online i hybrydowego. Prelegentka podała tu przykład kierunku Zdrowie publiczne, który był bliski zamknięcia, ale przeniesienie zajęć w większej części na platformę go uratowało – teraz uczelnia nie ma problemu z rekrutacją pełnego rocznika.

Blackboard wystarcza uczelni także do egzaminowania i na razie nie odczuwają potrzeby dodatkowego narzędzia. Używają do egzaminów tabletów należących do Centrum Egzaminowania, które są skonfigurowane tak, aby zapewnić samodzielność pracy studenta. Takie rozwiązanie stosują na każdym poziomie: od wejściówki przez kolokwia po egzaminy.

Akademia Leona Koźmińskiego | Synergia LMS i cyfrowego egzaminowania

Akademia Leona Koźmińskiego była jednym z prekursorów wdrożenia cyfrowego egzaminowania. Uczelnia korzysta z Inspery od 2017, a od roku także z Blackboard. Korzystano wcześniej z LMS, więc punktem wyjścia była analiza jego wykorzystania. Następnie przeprowadzono analizę potrzeb, która była punktem wyjścia do dyskusji nad celami wdrożenia i wyborem narzędzia.

Akademii zależało, by wybrać rozwiązanie, które będzie wspierało cały proces dydaktyczny, a nie tylko jakiś jego element. Chciano ustandaryzować proces poprzez dostarczenie jednego, centralnego narzędzia, co miało też ograniczyć rozproszenie wykorzystywanych narzędzi. Ważne były również możliwości analizy całego procesu dydaktycznego oraz integracji z pozostałymi systemami uczelni, zwłaszcza dziekanatowym i egzaminacyjnym. Dużą wagę uczelnia przywiązuje także do kwestii bezpieczeństwa i RODO oraz zgodności ze standardami dostępności i urządzeniami mobilnymi.

Wymagania te spełnia Blackboard. Platforma umożliwiła standaryzację tworzenia, przechowywania i udostępniania materiałów dydaktycznych. Podniosła dostępność materiałów oraz ułatwiła studentom naukę i dostosowanie sposobu uczenia się do personalnych preferencji. Jest też szeroko wykorzystywana do komunikacji ze studentami w ramach zajęć. Ponadto wykładowcy zaczynają stosować platformę także na zajęciach stacjonarnych. ALK jest dopiero w pierwszym roku stosowania Blackboard, ale pierwsze efekty jakościowe są już zauważalne. Narzędzie jest dobrze odbierane, zwłaszcza ze strony studentów, którzy podkreślają łatwość w użyciu.

Naturalnie wdrożeniu nowego narzędzia towarzyszyły lekkie obawy kadry – lęk przed nowym, przed dużą zmianą. Uczelnia przeprowadziła serię spotkań z pracownikami i ankiety. Blackboard wpisywał się w oczekiwania dydaktyków, więc szybko pojawiło się zainteresowanie szerszej grupy wykładowców. Powstało Centrum Doskonalenia Dydaktyki, które zapewnia szerokie wsparcie dydaktykom. Opracowano dla nich kurs wprowadzający, przeprowadzono szkolenia, przygotowano materiały szkoleniowe dostępne zawsze dla wszystkich, zorganizowano dodatkowe dyżury z indywidualną pomocą. W ALK działają dwa zespoły wsparcia: techniczny i doskonałości w dydaktyce.

Do sukcesu wdrożenia przyczyniły się dogłębne przygotowywania poczynione przez uczelnię. Opracowano strategię i koncepcję samego wdrożenia. Przemyślano wcześniej model wprowadzania rozwiązania wśród pracowników.  Najtrudniejsze we wdrożeniu były wszelkiego rodzaju integracje. Samą platformę można uruchomić w dwa tygodnie, ale integracja z systemami uczelni wymaga czasu.

Jak mówił Jacek Karakula, Blackboard świetnie się sprawdza w bieżącej dydaktyce, ale do przeprowadzania egzaminów potrzeba bardziej zaawansowanego narzędzia. Blackboard nadaje się do prostych zaliczeń, ale nie zastąpi Inspery. Obecnie trwają prace nad integracją obu rozwiązań.

Inspera pozwala na pełne kontrolowanie procesu egzaminacyjnego, także na urządzeniach studentów poprzez prowadzenie egzaminów w kontrolowanym środowisku. Inspera pozwala zrealizować wytyczne i standardy wymagane przy różnego rodzaju akredytacjach, które posiada ALK. Insperę wyróżnia kompleksowość obsługi procesu egzaminacyjnego i szerokie możliwości realizacji różnego typu egzaminów. Narzędzie ułatwia budowanie egzaminów oraz ponowne ich wykorzystywanie – tworzenie kolejnych wersji, rozbudowę bazy pytań itp.

Na ALK Blackboard ma być głównym narzędziem zarządzania dydaktyką, spinającym cały proces dydaktyczny, a uzupełnieniem są Inspera, która zapewnia standardy i wymogi dotyczące egzaminowania, oraz Teams do zdalnej komunikacji.

PCG Academia | Wdrożenie z perspektywy dostawcy IT

Anna Warda-Ritzen uczestniczy we wdrożeniach rozwiązań wspierających dydaktykę na uczelniach. Impulsem do wdrożenia nowego narzędzia, z którym najczęściej się spotyka, to brak wykorzystywania platformy posiadanej przez uczelnię, ponieważ nie spełnia ona oczekiwań użytkowników. Najczęstszym powodem jest więc chęć zmiany na lepsze rozwiązanie, łatwiejsze w obsłudze i bardziej angażujące.

Przy wyborze rozwiązań e-learningowych klientom zależy najczęściej na przyjaznym, intuicyjnym interfejsie. Priorytetowa jest również łatwość utrzymania i aktualizowania oprogramowania, by nie wymagało ono wielu zasobów. Znaczenie mają ponadto wysoka dostępność, stabilność i bezawaryjność w działaniu rozwiązania.

Jak obserwuje ekspertka, wdrożenie Inspery często wiąże się ze stworzeniem centrum egzaminacyjnego lub zmianą jego pracy. Następuje centralizacja i standaryzacja egzaminowania. Natomiast wprowadzenie Blackboard często daje impuls do rozwoju jednostek zajmujących się e-learningiem bądź jakością kształcenia.

Zarówno w przypadku Blackboarda, jak i Inspery, widzimy na uczelniach efekt w postaci standaryzacji procesów, interfejsów oraz samych kursów e-learningowych, których tworzenie ułatwiają gotowe szablony i struktury. Możliwości nowych narzędzi inspirują też wykładowców do sięgania po inne formy aktywności, np. wprowadzenie nauczania w modelu mieszanym, nowych typów ćwiczeń, współpracy w grupach projektowych, klasy odwróconej.

Wdrożenia przynoszą też oszczędność czasu, np. przy ocenianiu masowych egzaminów, tworzeniu i aktualizowaniu materiałów, a także przez automatyzację powtarzalnych czynności. Wprowadzone rozwiązania podnoszą zadowolenie studentów z kształcenia i zwiększają ich zaangażowanie w naukę, co wiemy dzięki ankietom satysfakcji przeprowadzanym przez klientów. Wykładowca uzyskuje też wgląd w rzeczywisty nakład pracy studenta: widać wszystkie dane, ile czasu i na czym spędził student na platformie, co z jednej strony uniemożliwia oszukiwanie, a z drugiej pozwala wesprzeć studenta tam, gdzie najbardziej potrzebuje.

Sporo uczelni mających LMS poszukuje narzędzia do egzaminowania, czego głównym powodem jest chęć realizowania egzaminów zdalnie i zapewnienie ich bezpieczeństwa. Jednym ze sposobów jest  live proctoring, który umożliwia Inspera, ale który nie jest dostępny w systemach LMS. Zainteresowanie tego typu narzędziami wzrosło też po zmianach prawnych w rekrutacji cudzoziemców.

Strategia i konsekwencja to zdaniem ekspertki klucz do udanego wdrożenia. Proces adopcji rozwiązania w zasadzie nie ma końca, stąd kontakt z użytkownikami musi być stały. Kluczowe są szkolenia w różnych formułach, dostosowywane do poziomu grup, oraz indywidualne podejście do wykładowców. Warto korzystać z wiedzy społeczności Blackboard, np. poprzez udział w spotkaniach użytkowników.