W dniach 18–20 maja 2025 roku, w malowniczym Zakopanem, odbyła się Konferencja Grupy Krajowej DSpace Polska, organizowana przez PCG Academia, Lyrasis oraz Aleph Polska. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli czołowych polskich i europejskich uczelni oraz instytucji naukowych, którzy na co dzień korzystają z platformy DSpace – otwartego oprogramowania do zarządzania zasobami naukowymi. 

Inauguracyjne wystąpienie: DSpace jako globalny standard otwartego dostępu 

Konferencję otworzyli Piotr Masalski (Wiceprezes Zarządu, PCG Academia) oraz Łukasz Wawer (Dyrektor ds. Rozwoju i Innowacji, PCG Academia) prezentacją pt. „DSpace: oprogramowanie, społeczność, międzynarodowa rewolucja w zarządzaniu otwartym dostępem do danych”. 

Prelegenci przedstawili skalę globalnego rozwoju DSpace oraz rosnącą rolę Polski w tej społeczności. Podkreślili, że DSpace nie jest już tylko repozytorium – to pełnoprawna platforma do zarządzania nauką, współpracy międzyinstytucjonalnej i raportowania na poziomie krajowym i międzynarodowym. Wskazano również, jak polskie wdrożenia przyczyniają się do ewolucji systemu, stając się częścią większego, globalnego ruchu open access. 

PREZENTACJA DO POBRANIA

Panel dyskusyjny: Projekty cyfrowe i ich finansowanie 

Jednym z kluczowych punktów programu był panel pt. „Finansowanie i realizacja projektów cyfrowych dotyczących nauki – dobre praktyki i niestandardowe rozwiązania”, moderowany przez Łukasza Wawera (PCG Academia). 

W panelu wzięli udział: 

  • Magdalena Rowińska, Wicedyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie 
  • dr Leszek Szafrański, UJ – koordynator ds. otwartego dostępu i wicedyrektor Biblioteki Jagiellońskiej 
  • dr Katarzyna Weinper, Dyrektor Centrum Informacji Naukowo-Technicznej, Politechnika Lubelska 

Dyskusja pokazała, że skuteczne finansowanie projektów cyfrowych to w dużej mierze umiejętność łączenia klasycznych źródeł z nowatorskimi strategiami: od wykorzystania środków IDUB, przez projekty regionalne i centralne, aż po współpracę z biznesem. Paneliści dzielili się konkretnymi przykładami sukcesów i wyzwań przy wdrażaniu DSpace, rozbudowie repozytoriów i integracji z systemami typu CRIS. 

Wystąpienie PCG & Alma: strategiczne partnerstwo na rzecz polskich uczelni 

Szczególną uwagę uczestników przyciągnęło wspólne wystąpienie Piotra Masalskiego (PCG Academia) i Dominika Łuszczyńskiego (Aleph Polska) pt. „DSpace & Alma – o współpracy dla rozwoju polskich uczelni”. 

Prelegenci ogłosili zacieśnienie współpracy między firmami PCG i Aleph Polska w zakresie integracji platform DSpace i Alma. Celem jest stworzenie jeszcze silniejszego ekosystemu wspierającego polskie instytucje naukowe w zarządzaniu publikacjami, zasobami bibliotecznymi i danymi badawczymi. To partnerstwo otwiera nowe możliwości technologiczne, szczególnie dla uczelni wdrażających systemy zintegrowane. 

PREZENTACJA DO POBRANIA

Przegląd wdrożeń repozytorium DSpace – DSpace jako fundament nowoczesnych repozytoriów 

Podczas konferencji swoje doświadczenia zaprezentowały najważniejsze uczelnie i instytucje badawcze w Polsce i Europie, które wdrażają lub rozwijają system DSpace. Z każdym kolejnym wystąpieniem umacniał się wspólny przekaz: DSpace to nie tylko repozytorium, ale wszechstronna platforma, która rośnie wraz z potrzebami uczelni. 

  1. Uniwersytet Jagielloński – od tradycji do nowoczesnego CRIS-u
  • dr Leszek Szafrański, Uczelniany Koordynator UJ ds. otwartego dostępu i Wicedyrektor Biblioteki Jagiellońskiej
    Uniwersytet Jagielloński, najstarsza uczelnia w Polsce, zaprezentowała jedno z najbardziej zaawansowanych repozytoriów w kraju (RUJ), w pełni opartą na DSpace infrastrukturę zintegrowaną z międzynarodowymi standardami, takimi jak Crossref i Scopus. Co ważne, system łączy się również z autorskimi, lokalnymi rozwiązaniami, co czyni go wyjątkowo elastycznym. UJ konsekwentnie zmierza w kierunku pełnego systemu CRIS, traktując DSpace jako jego fundament. Prezentacja podkreśliła najwyższy poziom indeksacji rekordów zamieszczanych w RUJ w międzynarodowych agregatorach i wyszukiwarkach.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – siła open source
  • Małgorzata Rychlik, Zastępca Dyrektora, Biblioteka Uniwersytecka UAM
    Prezentacja UAM przypomniała o największej zalecie DSpace – jego otwartości. Jako rozwiązanie open source, DSpace daje uczelniom pełną niezależność i możliwość rozwoju bez opłat licencyjnych. UAM, jako uczelnia z grona IDUB, postrzega DSpace jako narzędzie wzmacniające jej obecność międzynarodową. Dołączenie do Grupy Krajowej DSpace Polska ma być dla uczelni okazją do pogłębiania wiedzy o funkcjach CRIS i wspólnego ich rozwijania.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Uniwersytet Warszawski – otwarty dostęp zorientowany na cele zrównoważonego rozwoju
  • Magdalena Rowińska i Anna Książczak-Gronowska, Biblioteka Uniwersytecka UW
    Uniwersytet Warszawski od lat inwestuje w rozwój swojego repozytorium opartego na DSpace. Uczelnia stale rozszerza jego funkcjonalności, a obecnie skupia się na integracji z systemami raportowania wyników badań oraz wdrażaniu elementów raportowania Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs). To pokazuje, że DSpace może być nie tylko narzędziem do gromadzenia publikacji, ale także aktywnym wsparciem w budowaniu odpowiedzialności uczelni wobec społeczeństwa.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Uniwersytet w Zurychu – migracja na europejskim poziomie
  • dr Martin Brändle, Dział IT, Uniwersytet w Zurychu
    Wystąpienie Uniwersytetu w Zurychu pokazało, że DSpace z powodzeniem nie tylko zastępuje inne, dojrzałe systemy, takie jak EPrints, ale też może realizować ich zadania w dużo bardziej skuteczny sposób. Migracja tysięcy rekordów i zasobów została przeprowadzona we współpracy z PCG Academia. Efekt? Stabilne, nowoczesne repozytorium, które wkrótce zostanie zaprezentowane podczas konferencji Open Repositories w Chicago. To dowód, że doświadczenia polskich firm i instytucji rezonują także poza granicami kraju.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Politechnika Lubelska – DSpace jako platforma wielozadaniowa
  • dr Katarzyna Weinper i Łukasz Tomczak, Centrum Informacji Naukowo-Technicznej
    DSpace na Politechnice Lubelskiej to coś więcej niż repozytorium. System obsługuje także bazę patentową, informacje branżowe i muzeum cyfrowe – wszystko w jednej, zintegrowanej infrastrukturze. To pokazuje elastyczność platformy i jej potencjał do dopasowania się do różnych celów uczelni. Wystąpienie Politechniki było inspirującym przykładem podejścia „one system – many functions”.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Uniwersytet Warszawski / ICM – ogólnokrajowa infrastruktura otwartej nauki
  • Jakub Szprot, Kierownik, Platforma Otwartej Nauki, ICM UW
    Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego zaprezentowało DSpace jako fundament ogólnopolskiego repozytorium otwartego dostępu. Jako instytucja wyspecjalizowana w badaniach nad open science, ICM dostarcza również analizy porównawcze efektywności indeksowania w DSpace względem innych platform. Prezentacja potwierdziła, że wybór DSpace był nie tylko techniczny, ale również strategiczny i naukowy.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Uniwersytet SWPS – zarządzanie danymi badawczymi i ewaluacja
  • Anna Długajczyk, Data Steward, Uniwersytet SWPS
    Prezentacja SWPS skupiła się na zarządzaniu danymi badawczymi – obszarze kluczowym w świetle zmian legislacyjnych i nadchodzącej ewaluacji nauki. Uczelnia wdrożyła zintegrowany system oparty na DSpace i Sciencecloud, który pozwala na kompleksowe zarządzanie cyklem życia danych. SWPS dołączyła tym samym do grona uczelni (obok UJ i UW), które stawiają na synergię technologii i nauki.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

  1. Główna Biblioteka Lekarska – cyfrowa rewolucja w instytucji o wielkiej tradycji
  • Dorota Ubysz, Kierownik Centrum Informacji Medycznej
    Ostatnie wystąpienie było prawdziwym zwieńczeniem dnia – Główna Biblioteka Lekarska zapowiedziała migrację wszystkich swoich zasobów do DSpace. Projekt realizowany przy współpracy z PCG Academia obejmuje również rozbudowę interfejsu, narzędzi wyszukiwawczych i funkcji wymiany danych z uczelniami medycznymi. Nowe rozwiązania będą dostępne już tej jesieni i mają szansę zrewolucjonizować sposób, w jaki instytucje medyczne pracują z wiedzą naukową.

    PREZENTACJA DO POBRANIA

DSpace – wspólna wizja nowoczesnego zarządzania wiedzą 

Wystąpienia podczas konferencji potwierdzają, że DSpace to nie tylko narzędzie, ale platforma współpracy dla instytucji, które chcą skutecznie zarządzać wiedzą, promować otwartą naukę i budować swoją rozpoznawalność na arenie międzynarodowej. 

Konferencja pokazuje siłę społeczności DSpace w Polsce – otwartej, współpracującej, innowacyjnej. Cieszymy się, że coraz więcej uczelni chce dołączyć do Grupy Krajowej i wspólnie kształtować kierunek rozwoju oprogramowania oraz praktyk zarządzania nauką. 

Uroczyste powołanie Grupy Krajowej DSpace Polska 

Punktem kulminacyjnym konferencji było uroczyste powołanie Grupy Krajowej DSpace Polska. Podczas specjalnej sesji został podpisany list intencyjny, który formalizuje współpracę między instytucjami akademickimi i badawczymi na rzecz rozwoju, standaryzacji i promocji systemu DSpace w Polsce. Pod dokumentem podpisało się aż 15 organizacji z całego kraju – to historyczny moment dla społeczności otwartej nauki w Polsce. 

PREZENTACJA DO POBRANIA

Zakończenie i wspólne górskie doświadczenie 

Konferencję zakończyła uroczysta kolacja, będąca okazją do integracji uczestników w mniej formalnej atmosferze. 

Drugiego dnia, w duchu hasła „open science, open air”, uczestnicy udali się na wspólne wyjście w góry. Trasa prowadziła na Wielki Kopieniec, z którego roztaczały się malownicze widoki na Tatry. Spacer był doskonałą okazją do dalszych rozmów, wymiany doświadczeń i budowania relacji między uczestnikami. 

Społeczność, która działa 

DSpace Polska 2025 udowodniła, że otwarte oprogramowanie, silna społeczność i wspólna wizja rozwoju nauki mogą iść w parze. Polskie instytucje nie tylko wdrażają DSpace – współtworzą jego przyszłość. 

Wierzymy, że powołanie Grupy Krajowej i kolejne edycje konferencji będą wspierać coraz szersze wykorzystanie DSpace w polskiej nauce – jako narzędzia do zarządzania wiedzą, otwartością i współpracą. 

Dziękujemy za obecność! 

Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prelegentom i partnerom za obecność w Zakopanem i wkład w rozwój krajowej społeczności DSpace. Do zobaczenia na kolejnych edycjach wydarzenia – oraz, jak się okazuje, także na Open Repositories w Chicago, gdzie doświadczenia naszej społeczności zostaną zaprezentowane w międzynarodowym gronie. 

Galeria zdjęć